Nhà đẹp - Nhìn từ bến… Sài Gòn

Cập nhật ngày : - 2371 lượt xem
Trong nỗ lực kiến tạo bến, người Sài Gòn đã lựa theo mong muốn của bản thân, dựa theo mọi đặc tính, hình thái, sự vận động của nước. Từ đó định vị cho mình những nơi chốn và cả tư thế, tâm thế để tự nhận ra rõ hơn một tỷ lệ, kích cỡ, những phối cảnh giao tiếp, giao hòa với tự nhiên.
Những con sông lớn nhỏ là tác phẩm kiến trúc đáng kể nhất mà thiên nhiên, tự nhiên ban tặng cho Sài Gòn.

BẾN – NƯỚC
Nằm trên hai vùng phù sa cổ và phù sa mới, hàng triệu năm qua, các dòng chảy đã góp phần bồi đắp, định vị Sài Gòn trở thành điểm chuyển tiếp giữa Đông và Tây Nam bộ. Hơn 300 năm qua, dù là Gia Định thành, Quy thành, Phụng thành hay hòn ngọc Viễn Đông thì hình ảnh của Sài Gòn vẫn là một thành phố của sông nước.

Từ trạm thu thuế của chúa Nguyễn Phúc Nguyên (1632) nơi định cư mới của người Minh Hương (1698) hay trở thành hình bóng một Paris ở phương Đông (1914), Sài Gòn vẫn bám lấy sông nước mà gây dựng cơ nghiệp. Dấu ấn ấy đã từng lưu lại trên những địa danh, những tên gọi như Rạch Cát, Tàu Hũ, Cù lao Rùa, Cù lao Phố, Miếu Nổi. Có những địa danh như xóm Te, xóm Rớ.
 

 


Cho một hình dung về những nghề đánh bắt cá nhỏ, một phương cách mưu sinh. Và Sài Gòn là đô thị có nhiều địa danh gắn với chữ “bến”.

Quận 1 có Bến Nghé, Bến Thành, Bến Trâu. Quận 3 có Bến Tắm Ngựa. Quận 4 có Bến Súc, Bến Sao. Phú Nhuận có Bến Cừ. Quận 8 có Bến Ngựa, Bến Đá. Hóc Môn có Bến Cỏ, Bến Cát, Bến Nọc, Bến Phân, Bến Vua. Thủ Đức có Bến Bà Liêu, Bến Dốc. Quận 6 có Bến Cây Dương. Bình Thạnh có Bến Lức. Củ Chi nhiều nhất có Bến Bà Thủ, Cây Me, Bến Dược, Bến Hõm, Bến Mốp, Bến Nẩy…

Sau những phép thống kê, dường như các tên gọi, địa danh đã lẳng lặng thoát bỏ vỏ xác ngôn từ và gửi đi một thông điệp lớn của một vùng văn hóa.

 

 





Sài Gòn không định danh như cách đặt tên Vạn của các làng chài ở vùng biển Đông Bắc. Rất khác với cách xác định hàng phố ở Hà Nội. Giản dị hơn cách đặt tên Ninh của vùng biển Nha Trang, miền Trung… Bến của Sài Gòn mộc mạc, giản đơn giống như lak hay krông ở cao nguyên. Nó gắn bó, kết hợp một danh từ chung và một danh từ riêng.

Danh từ chung BẾN luôn đứng trước, như là biểu tượng, hiển hiện, khẳng định vị thế, quyền lực của dòng chảy, của tự nhiên. Lui lại phía sau, danh từ riêng thường chỉ người, trạng thái, hình thế, chức năng, chất liệu xây dựng hoặc chỉ một đặc điểm khác biệt, nổi trội như loại cây, thú nuôi…

TRONG HÀNH TRÌNH NHẬN THỨC, NGƯỜI SÀI GÒN NHẬN THẤY NƯỚC CHÍNH LÀ TÁC GIẢ ĐẦU TIÊN THIẾT KẾ KIỂU DÁNG, VÓC DÁNG, HỒN CỐT CỦA BẾN. ĐÓ CŨNG LÀ LỜI MÁCH BẢO THÀNH PHỐ HÃY NẮM LẤY THIÊN CƠ ĐỂ CÓ THỂ CHẠM ĐẾN NHỮNG BẢN QUY HOẠCH CÓ TẦM NHÌN LỚN, XA RỘNG, MỘT THIẾT KẾ ĐÔ THỊ THÔNG MINH, BỀN VỮNG.
 

 

 

 

BẾN LÀ ĐIỂM KẾT NỐI ĐẤT, NƯỚC VÀ CON NGƯỜI

Nước dâng đầy nhưng không có đỉnh. Nước có thể đổ xuống. Không vượt qua được, không thẩm thấu được thì nước đổi dòng. Nước mềm mại, uốn lượn, lan tỏa chứ không cứng, căng, thẳng. Nước lên xuống nên có chênh lệch cao thấp, nhiều tầng nấc. Nước luôn thanh sạch để thanh tẩy. Đất luôn ở dưới, nâng, chứa, luôn tương thân, cùng thẩm nhận, thẩm thấu và ôm trọn nước.

Đất tĩnh, bên cạnh cái luôn lưu chuyển, biến đổi. Bến là điểm dừng nhỏ, cao bên cạnh sông lớn và dài rộng hơn. Bến là nơi đi về, gặp gỡ và chia ly, đón nhận và chia sẻ. Với sông, trên các triền đê, bến có thể phải lùi, phải tạo được khoảng cách cần thiết mỗi khi thủy triều thay đổi, thế nước đang dâng cao, lấn, lướt, tràn qua hay khi con nước đổi dòng.

 

 

 

TỚI NHỮNG BỜ XA

Vài năm gần đây, TP.HCM đã biến đổi từng giờ. Và mừng là người Sài Gòn đã không còn quay lưng lại với những dòng sông. Sài Gòn đã bắt đầu có những bến bờ mới – khoảng không gian chung để hướng tới, tìm đến và dừng lại. Cũng là để yêu hơn nơi gắn bó với đời sống của chính mình.

Nhưng trước một nhu cầu phát triển mới, bền vững, có lẽ Sài Gòn cần tiếp cận nhiều hơn kinh nghiệm đổi thay tốt lành từ các dòng chảy đang từng ngày tạo nên những siêu đô thị nhân văn.

Trên những con sông ấy, hình ảnh đầu tiên có thể dễ dàng trực cảm chính là cách nhún nhường, ứng xử khiêm nhường của con người trước những mặt nước, những dòng chảy. Bên các dòng chảy, luôn là nơi con người hòa giải với tự nhiên. Ít nhất là như thế.

Các kiến trúc lớn đã buộc phải lui bước, lùi ra xa hơn mép nước. Không gian đệm giữa mặt nước và các công trình được mở rộng, được chăm chút và trở thành nơi trồng nhiều đường cây, công viên, công viên nghệ thuật, sân chơi, đường đua thể thao hoặc giản đơn chỉ là bãi cỏ, khoảng trống.

 

 

 

Xa một chút, là Spree ở Berlin. Gần hơn là sông Hàn và Thanh Khê (Cheonggyecheon) ở Hàn Quốc. Con sông Spree hiền hòa, lịch lãm chảy qua Nhà Quốc hội, Văn phòng Thủ tướng, trung tâm quyền lực chính trị, đảo bảo tàng, nhà ga trung tâm, những quán bia cổ hay giấu mình trong rừng cây.

Hai bên bờ thấp thoáng những tượng đài vinh danh phong cách Bauhaus hay những kiến trúc mới, hiện đại của những kiến trúc sư tên tuổi như I.M. Pei, Mies van der Rohe…

Phía sau những hình ảnh đó là một chính quyền vững mạnh, các nhà đầu tư năng động, các kiến trúc sư và quy hoạch gia đầy tinh thần sáng tạo và ý thức trách nhiệm.

Tiếp nối 8 thế kỷ phát triển, hơn 20 năm qua, những nỗ lực tuyệt vời của người Đức đã tạo dựng một Spree trở thành một phần không thể thiếu của trái tim châu Âu, là biểu tượng cho ý thức sống mãnh liệt của một đất nước, là khát vọng của một dân tộc.

 

 

 

Với sông Hàn hay Thanh Khê thì hơi khác một chút. Hơn 20 năm trước, những dòng chảy này không có hơn gì sông Sài Gòn, Nhiêu Lộc, Thị Nghè. Hôm nay, đó là một diện mạo mới, hoàn toàn khác biệt, vượt trội.

Đó là những vòng tay lớn, trẻ trung, đầy sức sống. Những không gian ôm ấp, nhen nhóm, khởi tạo thật nhiều niềm vui, hạnh phúc. Nó cũng ân cần chia sẻ những nỗi buồn, giải tỏa bao ẩn ức hay gắn hàn những rạn vỡ trong đời sống ngày càng đa diện, nhạy cảm hơn của một siêu đô thị trẻ.

 

 

 

BÀI, ẢNH, TƯ LIỆU XUÂN BÌNH

Nhà Đẹp Sài Thành Nhà Đẹp Sài Thành
9/10 9000 bình chọn
Find us on Google+